Kiến Thức Hay Kinh Nghiệm ?

Cuộc sống của con người luôn chứa đầy những vấn đề phức tạp. Hành trình cuộc đời mỗi người không ai lại không có lúc đối diện với những tình huống “dở khóc dở cười” hay những vấn đề mang tính “ngàn cân treo sợi tóc”. Cuốc sống là như thế, cuộc đời là như vậy! Đối diện với những vần đề trong cuộc đời, trong hành trình đời mình chúng ta phải vượt qua và phải giải quyết, chính mình phải giải quyết và phải tự mình giải quyết.

Các vấn đề chúng ta phải đối mặt và giải quyết có khi rất đơn giản ta có thể tự mình giải quyết, nhưng cũng có khi vấn đề đó ta không đơn giản chút nào để rồi ta phải nhờ đến, cần đến người khác, vì ta không thể giải quyết với khả năng của bản thân.

Đâu là sự khác biệt khi ta gặp vấn đề? Giải pháp nào để ta chọn lựa giải quyết các vấn đề của mình, chúng ta cần đến kiến thức hay kinh nghiệm?

Sức sống của con người không lộ ra bên ngoài. Để một thách đố ở đó, chúng ta sẽ biết được sức mạnh nội tại bên trong của người đó. Vượt qua thách đố hay cúi đầu chịu vậy? Để hiểu được sức sống nội tại, chúng ta cần đến kiến thức sách vở hay kinh nghiệm đời thường?

Đặt vào sống trong một môi trường đầy tính hơn thua, đấu đá, tranh giành, chúng ta sẽ thấy được sức mạnh tiềm ẩn bên trong của một con người. Sống đâu theo đó; Ai sao tôi vậy? hay “minh triết” giữa đời sống đó? Để cảm được “ánh sáng minh triết” của một con người, chúng ta nhờ vào kiến thức hay kinh nghiệm?

Một người đi tu, sống đời Thánh hiến vẫn được người đời đánh giá và cho rằng tài giỏi. Sở dĩ những người đi tu là tài giỏi vì có nhiều thời gian để học tập, nghiên cứu và được nhiều người quý mến tạo mọi điều kiện hoàn hảo, môi trường tốt để tu học. Để một thách đố ở đó, đặt vào sống trong môi trường ngoài đời thì chân dung thực sự sẽ từ từ lộ ra. Tài giỏi thực sự hay chỉ là tài lẻ, thánh thiện đúng chất hay là giả hình? Chúng ta giải quyết bài toán đó bằng kiến thức hay kinh nghiệm?

Khi cuộc đời còn trẻ, còn nhiều ước mơ và nuôi nhiều tham vọng thì cuộc sống thật ý nghĩa. Gặp thất bại trên đường đời, đau khổ trong cuộc sống, liệu rằng ước mơ, hoài bão đó còn sức sống không? Bản thân còn đủ nghị lực sống để theo đuổi những ước mơ, hoài bão đó không? Đối diện với những điều đó, chúng ta dựa vào kiến thức hay cần đến kinh nghiệm?

Giải quyết vấn đề này chưa xong lại xuất hiện vấn đề khác, vấn đề nối tiếp vấn đề, vấn đề nảy sinh vấn đề, rắc rối kéo theo rắc rối, phức tạp lại càng phức tạp. Khi gặp và phải đối mặt với những điều đó, chúng ta chọn kiến thức hay kinh nghiệm để giải quyết?

Kiến thức và kinh nghiệm có gì khác biệt nhau không? Điều nào quan trọng hơn, làm sao có thể kiểm chứng được? Đâu là ưu tiên chọn lựa của ta? Tóm lại, chúng ta cần đến kiến thức hay kinh nghiệm để làm hành trang bước vào đời? Chúng ta sống hành trình đời mình trong cuộc đời là dựa vào kiền thức trên sách vở hay kinh nghiệm trên đường đời?

Xin được đưa ra một cách nhìn nhận của bản thân, dù còn hạn chế.

Kiến thức có được thì do học tập. Kiến thức sách vở thì cung cấp những cách thức, chọn lựa, quy tắc, để rồi chỉ dừng lại trên giấy bút, không mang tính hành động và dừng lại ở những “quy tắc thực nghiệm”  với nhận thức của lí trí. Nhận thức có thể đúng – sai để rồi phán đoán có thể tốt – xấu.

Kinh nghiệm có được do sự từng trải, do tiếp xúc với thực tế. Kinh nghiệm đường đời thì giải quyết bằng xem xét, suy xét để rồi phải hành động. Nhưng có khi, kinh nghiệm có được phải dựa vào kiến thức và nhờ kiến thức để có được kinh nghiệm đúng đắn, phù hợp.

Đối diện với vấn đề, chúng ta phải đối diện và phải vượt qua, đó là quy luật sinh tồn, phát triển của con người. Chúng ta không thể đối diện với thái độ“ẻo lả” để rồi chối bỏ hay chốn chạy. Thiết nghĩ, chúng ta cần cả hai. Kiến thức để có được kinh nghiệm và kinh nghiệm cho đúng đắn. Kinh nghiệm thì để kiểm chứng và củng cố kiến thức. Chúng ta không thể giải quyết chỉ bằng kinh nghiệm hay chỉ bằng kiến thức dù đôi khi biết rằng chỉ cần một trong hai là đủ. Chúng ta cần cả hai như để bổ sung cho nhau và tương trợ lẫn nhau.

 

Giuse Vũ Duy An