Làm Thế Nào Để Phân Định Các Thông Tin Công Giáo Trên Mạng?

Làm Thế Nào Để Phân Định Các Thông Tin Công Giáo Trên Mạng?

Nguồn: Ascension Presents, "Catholics Online are Leading People Astray", đăng tải ngày 18 tháng 05 năm 2026.

Có bao giờ bạn gặp trường hợp như sau: bạn đọc một dòng trạng thái từ một diễn giả, một người có tầm ảnh hưởng, hay một linh mục Công giáo, hoặc khi bạn xem một đoạn video ngắn, và bạn cảm thấy có gì đó sai lệch, cảm giác như điều đó không mang lấy tâm tình của Thiên Chúa, không mang Thần Khí của Thiên Chúa, nhưng về mặt khách quan thì những gì họ nói lại có thể là sự thật, và có rất nhiều người thể hiện lòng yêu thích câu nói đó, yêu thích con người đó. Thật khó để định hướng hoặc giải thích cho ai đó một cách hữu ích khi bạn chỉ biết nói rằng bản thân cảm thấy có gì đó không ổn, đó chỉ là một cảm giác và một phán đoán. Nếu bạn là người có lương tâm được đào luyện tốt, điều đó có thể rất chính xác, nhưng lại không đủ sức thuyết phục nếu ai đó đang bất đồng ý kiến với bạn, và tôi nghĩ mình đã tìm thấy một công cụ, một cách thức để lượng giá điều đó bằng cách sử dụng Thánh Kinh.

Trước khi chúng ta bàn về cách phân định sâu xa hơn, thay vì chỉ dựa vào cảm giác xem điều đó là tốt hay không tốt, tôi xin nhắc lại về nền tảng của chúng ta trong việc lượng giá các hành vi luân lý theo truyền thống Công giáo. Chúng ta nhìn vào ba yếu tố của một quyết định hay một hành động: thứ nhất là đối tượng của hành vi, nghĩa là bạn thực sự đang làm gì; thứ hai là ý hướng, nghĩa là lý do tại sao bạn làm điều đó, ví dụ như khi bạn khen ngợi ai đó để chiếm lòng tin của họ rồi thao túng họ sau này, thì việc bạn đang làm là nâng đỡ họ, đó là đối tượng của hành vi, nhưng ý hướng lại là sự thao túng, một lời tâng bốc phục vụ cho mục đích thao túng, và như thế thì không tốt; và điều thứ ba là hoàn cảnh, bao gồm nơi chốn, con người, mối quan hệ, và giọng điệu. Để một hành vi trở nên tốt lành về mặt luân lý, cả ba yếu tố này đều phải tốt, đối tượng phải tốt, ý hướng phải tốt, và hoàn cảnh cũng phải tốt.

Thông thường, chúng ta dễ dàng chấp nhận một hành vi chỉ vì hành vi đó có một trong các yếu tố này tốt, vì nó phù hợp với điều chúng ta cảm nhận, điều chúng ta suy nghĩ, hoặc nếu nó đáp ứng được cơn khát khao của chúng ta. Nhưng khi áp dụng nguyên tắc trên, cả ba yếu tố đều phải tốt. Đây là một lời nhắc nhở rằng điều cốt lõi chưa hẳn đã là tất cả, một đối tượng tốt là điều cốt lõi nhưng chưa đủ, một ý hướng tốt là điều cốt lõi nhưng chưa đủ, và hoàn cảnh tốt cũng là điều cốt lõi nhưng chưa đủ, đôi khi một điều gì đó mang lại cảm giác tốt đẹp nhưng lại có yếu tố khác bất ổn. Chúng ta thường quên và đánh đồng một điều cốt lõi như thể đó là điều duy nhất quan trọng, nhưng thực tế không phải như vậy. Ví dụ, chúng ta có thể đưa ra một lời khuyên với ý hướng tốt lành, muốn thể hiện sự tử tế, sự đón nhận, nhưng nếu lời khuyên đó làm giảm nhẹ sự thật và trở thành chủ nghĩa tương đối về luân lý, thì khi kết hợp lại, sự tử tế cộng với chủ nghĩa tương đối sẽ không tạo nên sự tử tế và lòng trắc ẩn, mà nó chính là chủ nghĩa tương đối về luân lý. Tương tự như vậy, đây là điều bạn có thể thấy rất nhiều trên các không gian mạng Công giáo, khi một ai đó lớn tiếng loan báo sự thật một cách mạnh mẽ nhưng lại cực kỳ thô lỗ, gây tổn thương, và sử dụng sự thật như một thứ vũ khí để làm tổn thương người khác, thì sự kết hợp giữa sự mạnh mẽ cộng với sự thô lỗ sẽ không tạo nên một lời tuyên xưng chân lý đầy can đảm, mà nó chỉ là sự thô lỗ.

Vì vậy, tôi muốn chia sẻ một thước đo khách quan từ Thánh Kinh để phân định những gì một ai đó đang nói, giúp chúng ta định hướng khi cảm thấy có điều gì đó không ổn, để chúng ta có một tiêu chí khách quan hơn nhằm phán đoán xem điều đang được nói có xuất phát từ một ý hướng tốt lành và bằng một cách thức tốt đẹp hay không. Thước đo này đến từ Thư thứ nhất gửi tín hữu Cô-rin-tô chương mười ba, chương nói đến đức mến. Đoạn Kinh Thánh này là nơi chúng ta biết được những đặc tính của đức mến.  Thánh Phao-lô bắt đầu bằng việc nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của đức mến, rằng giả như tôi có được ơn nói tiên tri, có lòng tin đến chuyển núi dời non, có rất nhiều người theo dõi, nhưng không có đức mến, thì tôi cũng chẳng là gì; giả như tôi có đem hết gia tài cơ nghiệp mà bố thí, hay nộp cả thân mình để chịu thiêu đốt, nhưng không có đức mến, thì cũng chẳng ích gì cho tôi.

Và đây là tiêu chí của đức mến cho cách thức chúng ta loan báo Tin Mừng, cũng như cách thức người khác đang loan báo Tin Mừng, đức mến thì nhẫn nhục và hiền hậu, đức mến không ghen tương, không khoe khoang. Liệu cách thức một ai đó đang nói có nhẫn nhục và hiền hậu, hay đang ghen tương và khoe khoang? Đức mến không lên mặt kiêu ngạo, không làm điều bất chính, liệu điều đang được tuyên xưng có khách quan là sự thật nhưng lại xuất phát từ sự kiêu ngạo hay thô lỗ? Đức mến không tìm tư lợi, không nóng giận, không nuôi hận thù, và đây là một điều rất hay, đức mến không vui khi thấy điều gian ác, nhưng vui theo sự thật. Đức mến tha thứ tất cả, tin tưởng tất cả, hy vọng tất cả, chịu đựng tất cả.

Tôi nghĩ đây dịp thuận lợi để chúng ta tự kiểm điểm về cách mình loan báo Tin Mừng, cách mình nói về Chúa Giê-su, nói về luân lý trong gia đình, nơi công sở, trong các mối quan hệ bạn bè, tại giáo xứ, và cả trên mạng xã hội. Nếu một ai đó trên mạng đang thu hút nhiều sự chú ý, đang nổi tiếng, nhưng họ lại không thực hành những điều này, thì chúng ta đừng chỉ trích họ một cách thô lỗ, thiếu tử tế, hay kiêu ngạo, nhưng hãy xem đó là một cơ hội để giúp chúng ta đi đến một sự nhận định khách quan về việc liệu chúng ta có đang đi đúng hướng hay không, và liệu có cần một sự điều chỉnh, hoặc thậm chí là sự sám hối và hoán cải. Chúng ta muốn loan báo sự viên mãn của Đức Ki-tô theo cách thức phù hợp với sự viên mãn của chân lý, của tâm trí Đức Ki-tô, cùng với sự viên mãn của hơi ấm, đức mến, lòng trắc ẩn, lòng thương xót, niềm xác tín, và ngọn lửa từ chính trái tim của Chúa Giê-su.

Đây chính là điều chúng ta cần: suy nghĩ, yêu thương, và nói năng bằng tâm trí và trái tim của Đức Ki-tô Đó là cách chúng ta giới thiệu Chúa Giê-su một cách chân thực cho tha nhân, trở thành những khí cụ để Người phán dạy thế giới này.